مرکز قرآن و حدیث کریمه اهل‌ بیت علیها السلام

یکی از مباحث مهمی که در تجوید وجود دارد و رعایت آن نشان می‌دهد که قاری قرآن فردی ماهر در اجرای قواعد هست، مبحث مد و قصر هست. در عین‌ حال رعایت آن با ضمیمه کردن بعضی از مهارت‌های صوتی و لحنی توسط قاریان برتر قرآن، باعث زیبایی دو چندان تلاوت می‌شود برای‌ اینکه این احکام را یاد بگیریم اول حروف مد را باید بشناسیم و پس‌ از آن اسباب مد را.
حروف مد: همان صداهای کشیده هستند «آ ای او» و آواهای لین «اَو اَی» یعنی واو و یاء ساکنی که قبلش فتحه دارد.
اسباب مد: یعنی آن عواملی که وقتی در کلمه یا در جمله وجود داشته باشد باعث می‌شود که حروف مدی را بیش‌ از اندازه طبیعی بکشیم، ما به آنها می‌گوییم سبب مد و جمعش می‌شود اینکه اسباب سکون و همزه عامل مد هستند.

انواع مد: به‌ صورت کلی پنج نوع مد داریم:

 متصل، منفصل، لازم، عارض، لین.

۱- مد متصل: هر گاه یکی از صداهای کشیده در یک کلمه قرار بگیرد و بلافاصله در همان کلمه یک همزه داشته باشیم، مد متصل به اندازه‌ی چهار یا پنج حرکت کشیده می‌شود مثل جَاءَ - وَ السُّوءَ

۲- مد منفصل: در دو کلمه قرار می‌گیرد هر وقت در پایان یک کلمه، صداهای کشیده بیاید و بعد از آن بلافاصله در ابتدای کلمه‌ی بعدی همزه را داشته باشیم مد منفصل تولید می‌شود. مد منفصل از مدهای اختیاری هست یعنی شما می‌توانید مد زائد اصلاً به آن ندهید و آن را اضافه‌تر نکشید و به اصطلاح به قصر بخوانید اما اگر نخواستیم به قصر بخوانیم، چهار یا پنج حرکت قابل کشش هست مثل أِنَّا أَنزَلنَاهُ

۳- مد لازم: جایی هست که یکی از صداهای کشیده در یک کلمه قرار بگیرد و بلافاصله بعد از آن یک سکون یا یک تشدید قرار بگیرد، مد لازم تولید می‌شود. اسم دیگر مد لازم، مد واجب هست. همیشه باید کشیده بشود بیشترین میزان کشش برای مد لازم هست و به اندازه شش حرکت کوتاه آن را می‌کشیم مثل: وَ الدَّوَآبُّ
 شاید این سوال پیش بیاید که ما گفتیم سبب مد سکون و همزه هست پس این تشدیدها چی هستند؟ تشدید هم خاطرتان هست همیشه یک حرف ساکن در دل آن دارد چون در اصل حرف مشدد یک ساکن بوده با یک متحرک در کنار هم‌ که با هم ادغام شده است. در مد لازم خیلی وقت‌ها اگر ما آن را رعایت نکنیم نمی‌توانیم کلمه را به‌ درستی ادا کنیم.

۴- مد سکون عارضی: این مد هنگام وقف تولید می‌شود هر وقت حرف یکی مانده به آخر یک کلمه یکی از صداهای کشیده باشد هنگام توقف روی کلمه، آخرین حرف ساکن شود، در این‌ صورت ما مد عارض یا مد سکون عارضی را داریم مثل: النَّاس العَالَمِین تَشرَبُون

 میزان کشش دو، چهار یا شش حرکت هست. پس مد عارض هم جزء مدهایی هست که اختیاری ما می‌توانیم اصلاً آن را نکشیم می‌توانیم هم چهار یا شش حرکت آن را بکشیم.

۵-مد لین: از اسمش پیداست حروف مد در مد لین،‌ حرف لین و آواهای لین هست. واو و یاء ساکن ماقبل مفتوح مثل: خَوفٍ که اگر روی آن توقف کنیم می‌شود خَوف.
 میزان کشش دو، چهار یا شش حرکت کوتاه. پس این مد به‌ صورت عادی مدی هست که اختیاری هست و ما می‌توانیم اصلاً آن را کشش اضافه و امتداد اضافه ندهیم. فقط یک مورد هست در مد لین در حروف مقطعه در ابتدای سوره زیبای مریم و شوراء که حرف عین که از حروف مقطعه است، مد لین دارد. میزان کشش طبق قول مشهور چهار یا شش حرکت هست. دقت کنیم در مد لین ما فتحه را نباید بکشیم چون واو و یاء حرف لین و حرف مد هستند بلذا این‌جا باید کشیده بشود نه خود فتحه.